Доргионы эхний минут: хийх гурван зүйл
Газар доргиж эхлэхэд танд хэдхэн секунд л байна. Их юм цээжлэх шаардлагагүй — гурван үйлдэл хийгээд, дараа нь байгаа газраасаа хамааран арга хэмжээ аваарай.
Гурван үйлдэл
Бөхийх
Доргио таныг унагаахаас өмнө доош бөхийгөөрэй. Гар, өвдгөөрөө тулсан байдалтай байвал хөдлөх боломжтой хэвээр байна.
Далдлах
Толгой, хүзүүгээ хамгаалаарай. Нэг хоёр алхмын зайд бат бөх ширээ байвал доор нь ороорой; үгүй бол толгойгоо гар эсвэл цүнхээрээ халхлаарай.
Барьж тогтох
Доргио зогстол байгаа газраасаа бүү хөдөл. Олон гэмтэл унасан тавилгаас болон газар доргиж байхад хөдөлснөөс үүсдэг.
Газар хөдлөлтийн яаралтай мэдээний дохио дуугарвал
Японд хүчтэй доргио ирэхээс хэдэн секундийн өмнө утас, телевиз дохио (Кинкюү Жишин Сокухоо) дуугаргадаг. Тэр хэдэн секундийг ашиглаарай: хийж буй зүйлээ зогсоож, цонх болон унаж болох бүх зүйлээс холдож, толгойгоо хамгаалаарай. Дохио доргио эхлэхийн өмнөхөн ирж болно — эпицентрийн ойролцоо байгаа бол доргио эхэлсний дараа ч ирж болно.
Хаана байгаагаас хамаарч юу хийх нь өөрчлөгдөнө
Гэртээ
Тавиур, телевиз, цонхноос холдоорой. Гадагш бүү гүй — дээврийн вааран хавтан, шил унадаг. Зуух руу бүү яар: Японд ихэнх хийн тоолуур ойролцоогоор 5-р эрчимд автоматаар хаагддаг. Гал гарсан бол доргио зогссоны дараа арга хэмжээ аваарай.
Орондоо
Байгаа газраасаа бүү хөдөл, толгойгоо дэрээр халхлаарай. Шал хагарсан шилээр хучигдсан байж болох тул гутал, гар чийдэнгээ орныхоо хажууд урьдчилан бэлдэж тавиарай.
Өндөр барилгад
Доргио удаан, том далайцтай, урт үргэлжилж болно (урт үетэй газрын хөдөлгөөн). Цонхноос холдоорой; хүнд тавилга гулсаж болно. Цахилгаан шат бүү ашигла. Хэрэв дотор нь байвал бүх давхрын товчийг дарж, зогссон давхарт гараарай. Гацсан бол яаралтай дуудлагын товчийг дарж, тусламж хүлээгээрэй.
Галт тэрэг, метронд
Бариул эсвэл түшлэгээс чанга бариарай — галт тэрэг гэнэт тоормослодог. Хаалга бүү нээ, зам руу бүү буу. Ажилтнуудын зааврыг дагаарай.
Гадаа
Унаж буй шил, хаяг, дээврийн хавтангаас болгоомжлоорой. Блокон хашаа болон автомат худалдааны машинаас холдоорой. Толгойгоо цүнхээрээ хамгаалж, задгай талбай руу яваарай.
Машин жолоодож байхдаа
Гэнэт бүү тоормосло. Ослын дохиогоо асааж, хурдаа сааруулан зүүн тийш зам хажуугаар зогсоорой. Машинаас гарах шаардлагатай бол хөдөлгүүрээ унтрааж, түлхүүрээ дотор нь үлдээж, цонхоо хааж, хаалгаа түгжилгүй орхиод бичиг баримтаа авч яваарай.
Далайн эрэгт
Хүчтэй эсвэл удаан үргэлжилсэн доргио мэдэрвэл сэрэмжлүүлэг хүлээлгүй нэн даруй өндөрлөг газар руу гараарай. Далайг харахаар хэзээ ч бүү оч. Цунами хэд хэдэн давалгаагаар ирдэг; сэрэмжлүүлэг цуцлагдтал өндөрлөг газарт байгаарай.
Дэлгүүрт
Тавиур, шилнээс холдоорой. Толгойгоо сагс эсвэл цүнхээрээ хамгаалаарай. Гарц руу бүү яар — бөөгнөрөл гэмтэл учруулдаг.
Доргио зогссоны дараа
- Өөрийгөө болон эргэн тойрны хүмүүсийг гэмтсэн эсэхийг шалгаарай.
- Хаашаа ч явахаасаа өмнө гутлаа өмсөөрэй.
- Гал гарсан эсэхийг шалгаарай. Жижиг галыг эрт унтрааж болно; тааз хүртэл хүрвэл гарч зугтаарай.
- Гарцаа баталгаажуулахын тулд хаалга эсвэл цонх нээгээрэй — дагалдах чичирхийллээр хүрээ нь мурийж болно.
- Мэдээллийг албан ёсны эх сурвалжаас аваарай: JMA, NHK, орон нутгийн засаг захиргаа.
- Дагалдах чичирхийлэл болно гэж бэлэн байгаарай. Дараагийн газар хөдлөлт эхнийхтэй адил, эсвэл бүр илүү хүчтэй байж болно.
- Нүүлгэн шилжих бол цахилгаан эргэж ирэхэд гал гарахаас сэргийлж үндсэн таслуурыг унтрааж, хаашаа явснаа тэмдэглэл бичиж үлдээгээрэй.
Эх сурвалж
- Japan Meteorological Agency (Японы цаг уурын агентлаг) — Earthquake Early Warnings
- Tokyo Metropolitan Government (Токио хотын захиргаа) — Disaster Preparedness Tokyo (“Tokyo Bousai”, 2023 revised edition)
- National Police Agency (Японы Үндэсний цагдаагийн газар) — What drivers should do in a major earthquake
- Ministry of Economy, Trade and Industry (Эдийн засаг, худалдаа, аж үйлдвэрийн яам) — Automatic gas shut-off by micom meters
Зөвхөн ерөнхий зөвлөмж. Онцгой байдлын үед Японы цаг уурын агентлаг (JMA), орон нутгийн засаг захиргаа болон аврах албаны зааврыг дагаарай.