कम्पनको पहिलो मिनेट: गर्नुपर्ने तीन कुरा
जमिन हल्लिन थालेपछि तपाईंसँग केही सेकेन्ड मात्र हुन्छ। धेरै कुरा सम्झनु पर्दैन — तीन वटा कदम चाल्नुहोस्, त्यसपछि आफू भएको ठाउँअनुसार गर्नुहोस्।
तीन कदम
झुक्नुहोस्
कम्पनले लडाउनुअघि नै तल झुक्नुहोस्। हात र घुँडा टेकेर बस्दा पनि तपाईं सर्न सक्नुहुन्छ।
छोप्नुहोस्
टाउको र घाँटी जोगाउनुहोस्। एक-दुई पाइलाभित्र बलियो टेबल छ भने त्यसमुनि जानुहोस्; छैन भने हात वा झोलाले टाउको छोप्नुहोस्।
समात्नुहोस्
कम्पन नरोकिएसम्म त्यहीँ रहनुहोस्। धेरै चोटपटक खसेको फर्निचरबाट र जमिन हल्लिरहेको बेला हिँडडुल गर्दा लाग्छन्।
भूकम्पको आपत्कालीन पूर्वसूचना बज्दा
जापानमा बलियो कम्पन आउनुभन्दा केही सेकेन्डअघि फोन र टिभीमा अलार्म (किन्क्यु जिशिन सोकुहो) बज्छ। ती सेकेन्डको सदुपयोग गर्नुहोस्: गरिरहेको काम रोक्नुहोस्, झ्याल र खस्न सक्ने कुराबाट टाढा जानुहोस्, र टाउको जोगाउनुहोस्। पूर्वसूचना कम्पन आउनुभन्दा एकछिनअघि मात्र आउन सक्छ — वा तपाईं केन्द्रबिन्दु नजिक हुनुहुन्छ भने कम्पन सुरु भएपछि आउन सक्छ।
तपाईं कहाँ हुनुहुन्छ, त्यसअनुसार के गर्ने
घरमा
दराज, टिभी र झ्यालबाट टाढा जानुहोस्। बाहिर नदौडनुहोस् — छानाका टायल र सिसा खस्छन्। चुलोतिर हतार नगर्नुहोस्: जापानका अधिकांश ग्यास मिटर तीव्रता 5 जतिमा आफैं बन्द हुन्छन्। आगो लागेको छ भने कम्पन रोकिएपछि निभाउनुहोस्।
ओछ्यानमा
त्यहीँ बस्नुहोस् र सिरानीले टाउको छोप्नुहोस्। जुत्ता र टर्चलाइट पहिले नै ओछ्यान छेउमा राख्नुहोस् — भुइँमा फुटेको सिसा छरिएको हुन सक्छ।
अग्लो भवनमा
कम्पन बिस्तारै, ठूलो र लामो समयसम्म हुन सक्छ (लामो अवधिको जमिन कम्पन)। झ्यालबाट टाढा जानुहोस्; भारी फर्निचर चिप्लिन सक्छ। लिफ्ट प्रयोग नगर्नुहोस्। लिफ्टभित्र हुनुहुन्छ भने सबै तल्लाका बटन थिच्नुहोस् र जहाँ रोकिन्छ त्यहीँ निस्कनुहोस्। भित्रै फस्नुभयो भने आपत्कालीन कल बटन थिचेर सहयोग पर्खनुहोस्।
रेल वा सबवेमा
झुन्डिएको ह्यान्डल वा रेलिङ कसेर समात्नुहोस् — रेल अचानक ब्रेक लाग्छ। ढोका नखोल्नुहोस् र रेलको लिकमा नओर्लनुहोस्। कर्मचारीको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
बाहिर
खस्ने सिसा, साइनबोर्ड र छानाका टायलप्रति सचेत रहनुहोस्। कंक्रिट ब्लकका पर्खाल र भेन्डिङ मेसिनबाट टाढा जानुहोस्। झोलाले टाउको जोगाउँदै खुला ठाउँतिर जानुहोस्।
गाडी चलाउँदा
अचानक ब्रेक नलगाउनुहोस्। ह्याजार्ड लाइट बाल्नुहोस्, गति घटाउनुहोस् र बायाँपट्टि रोक्नुहोस्। गाडी छोड्नै पर्छ भने इन्जिन बन्द गर्नुहोस्, साँचो भित्रै छोड्नुहोस्, झ्याल बन्द गर्नुहोस्, ढोका लक नगर्नुहोस् र आफ्ना कागजात साथमा लैजानुहोस्।
समुद्र नजिक
बलियो वा लामो कम्पन महसुस भयो भने तुरुन्तै अग्लो ठाउँमा जानुहोस् — चेतावनी नपर्खनुहोस्। समुद्र हेर्न कहिल्यै नजानुहोस्। सुनामी धेरै छाल बनेर आउँछ; चेतावनी नहटेसम्म अग्लो ठाउँमै रहनुहोस्।
पसलमा
दराज र सिसाबाट टाढा जानुहोस्। टोकरी वा झोलाले टाउको जोगाउनुहोस्। निकासतिर हतारमा नदौडनुहोस् — भीडले चोटपटक लाग्छ।
कम्पन रोकिएपछि
- आफू र वरपरका मानिसलाई चोट लागेको छ कि जाँच्नुहोस्।
- कतै हिँड्नुअघि जुत्ता लगाउनुहोस्।
- आगो लागेको छ कि जाँच्नुहोस्। सानो आगो सुरुमै निभाउन सकिन्छ; सिलिङसम्म पुग्यो भने बाहिर निस्कनुहोस्।
- निस्कने बाटो सुनिश्चित गर्न ढोका वा झ्याल खोल्नुहोस् — पराकम्पले चौकोस बाङ्गिन सक्छ।
- आधिकारिक स्रोतबाट जानकारी लिनुहोस्: JMA, NHK, तपाईंको स्थानीय निकाय।
- पराकम्प आउन सक्छ भनेर तयार रहनुहोस्। पछि आउने भूकम्प पहिलो जत्तिकै — वा त्योभन्दा पनि बलियो — हुन सक्छ।
- सुरक्षित स्थानमा जानुहुन्छ भने बिजुली फर्किंदा बिजुलीबाट आगो नलागोस् भनेर मुख्य ब्रेकर बन्द गर्नुहोस्, र आफू कहाँ गएको हो भनेर चिट छोड्नुहोस्।
स्रोतहरू
- Japan Meteorological Agency — Earthquake Early Warnings
- Tokyo Metropolitan Government — Disaster Preparedness Tokyo (“Tokyo Bousai”, 2023 revised edition)
- National Police Agency — What drivers should do in a major earthquake
- Ministry of Economy, Trade and Industry — Automatic gas shut-off by micom meters
यो सामान्य मार्गदर्शन मात्र हो। आपत्कालीन अवस्थामा JMA, तपाईंको स्थानीय निकाय र आपत्कालीन सेवाहरूको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।