Phút đầu tiên khi rung lắc: ba việc cần làm
Khi mặt đất bắt đầu rung, bạn chỉ có vài giây. Bạn không cần nhớ nhiều — hãy làm ba động tác, rồi xử lý tùy theo nơi bạn đang ở.
Ba động tác
Cúi thấp
Hạ thấp người trước khi rung lắc làm bạn ngã. Khi chống tay và đầu gối xuống sàn, bạn vẫn có thể di chuyển.
Che đầu
Bảo vệ đầu và cổ. Nếu có bàn chắc chắn trong vòng một, hai bước chân, hãy chui xuống dưới; nếu không, hãy che đầu bằng tay hoặc túi xách.
Bám chắc
Ở yên tại chỗ cho đến khi hết rung. Nhiều trường hợp bị thương là do đồ đạc đổ và do di chuyển trong lúc mặt đất đang rung.
Khi Cảnh báo động đất sớm vang lên
Ở Nhật Bản, điện thoại và TV sẽ phát chuông báo (Cảnh báo động đất sớm – Kinkyū Jishin Sokuhō) vài giây trước khi rung lắc mạnh ập đến. Hãy tận dụng vài giây đó: dừng việc đang làm, tránh xa cửa kính và những đồ vật có thể rơi, và bảo vệ đầu. Cảnh báo có thể đến chỉ ngay trước khi rung — hoặc sau khi đã bắt đầu rung, nếu bạn ở gần tâm chấn.
Ở đâu thì làm thế nấy
Ở nhà
Tránh xa kệ tủ, TV và cửa kính. Đừng chạy ra ngoài — ngói và kính có thể rơi xuống. Đừng vội chạy đến bếp: phần lớn đồng hồ gas ở Nhật tự động ngắt khi rung khoảng cấp chấn động 5. Hãy xử lý lửa sau khi hết rung.
Đang nằm trên giường
Nằm yên và lấy gối che đầu. Hãy để sẵn giày và đèn pin cạnh giường — sàn nhà có thể đầy mảnh kính vỡ.
Trong nhà cao tầng
Rung lắc có thể chậm, mạnh và kéo dài (rung động chu kỳ dài). Tránh xa cửa kính; đồ đạc nặng có thể bị trượt. Không dùng thang máy. Nếu đang ở trong thang máy, hãy bấm tất cả các nút tầng và ra ngoài ở tầng thang dừng. Nếu bị kẹt bên trong, hãy bấm nút gọi khẩn cấp và chờ cứu hộ.
Trên tàu điện, tàu điện ngầm
Nắm chặt tay vịn hoặc tay cầm — tàu sẽ phanh gấp. Không tự mở cửa hay bước xuống đường ray. Làm theo hướng dẫn của nhân viên tàu.
Ngoài trời
Chú ý kính, biển hiệu và ngói rơi. Tránh xa tường gạch block và máy bán hàng tự động. Che đầu bằng túi xách và đi đến chỗ trống trải.
Đang lái xe
Không phanh gấp. Bật đèn khẩn cấp (đèn hazard), giảm tốc độ và tấp xe vào bên trái. Nếu phải rời xe, hãy tắt máy, để chìa khóa trong xe, đóng cửa kính, không khóa cửa xe và mang theo giấy tờ.
Gần biển
Nếu cảm thấy rung mạnh hoặc rung kéo dài, hãy lên chỗ cao ngay lập tức — đừng chờ cảnh báo. Tuyệt đối không đi ra xem biển. Sóng thần đến thành nhiều đợt; hãy ở trên cao cho đến khi cảnh báo được dỡ bỏ.
Trong cửa hàng
Tránh xa kệ hàng và kính. Che đầu bằng giỏ hàng hoặc túi xách. Đừng vội chen ra lối thoát — đám đông chen lấn dễ gây thương tích.
Khi đã hết rung
- Kiểm tra xem bản thân và người xung quanh có bị thương không.
- Mang giày vào trước khi đi lại.
- Kiểm tra xem có cháy không. Đám cháy nhỏ có thể dập sớm; nếu lửa đã lên đến trần nhà, hãy thoát ra ngoài.
- Mở cửa ra vào hoặc cửa sổ để giữ lối thoát — khung cửa có thể bị cong vênh khi có dư chấn.
- Cập nhật thông tin từ nguồn chính thức: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), NHK, chính quyền địa phương.
- Hãy đề phòng dư chấn. Trận động đất sau có thể mạnh ngang — thậm chí mạnh hơn — trận đầu tiên.
- Nếu đi sơ tán, hãy ngắt cầu dao tổng để tránh cháy do điện khi có điện trở lại, và để lại giấy ghi chú cho biết bạn đã đi đâu.
Nguồn
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản — “Về Cảnh báo động đất sớm” (緊急地震速報について)
- Chính quyền Thủ đô Tokyo — “Tokyo Bousai” (Phòng chống thiên tai Tokyo, 東京防災), bản sửa đổi năm 2023
- Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản — “Những việc người lái xe cần làm khi xảy ra động đất lớn” (大地震が発生した場合に運転者がとるべき措置)
- Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản — Đồng hồ gas tự ngắt (マイコンメーター)
Đây chỉ là hướng dẫn chung. Khi có tình huống khẩn cấp, hãy làm theo chỉ dẫn của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), chính quyền địa phương nơi bạn sống và các lực lượng cứu hộ, cứu nạn.